´Bureaucratie nekt de hulp aan Zuid-Afrika´

Standaard

Ambassadeur Frans Engering heeft een broertje dood aan de bureaucratie die veel leuke ontwikkelingsprojecten ’dooddrukt’. Zijn vrouw Louise mist het Haagse culturele leven en wil wel weer eens veilig over straat kunnen lopen. Maar redenen voor hun voortijdige vertrek uit de residentie in Pretoria zijn het allemaal niet.

„Er zit geen snipper van frustratie”, zegt Frans Engering. „Ik zou met veel plezier het vierde jaar gedaan hebben. In alle takken van sport is dit een interessante post: politiek, economie, cultuur en ontwikkelingssamenwerking.” Inmiddels staat de luxueuze residentie in de hoofdstad Pretoria zo goed als leeg. Ook de piano gaat weer mee terug naar Den Haag, want de Engerings gaan een jaar eerder weg uit Zuid-Afrika. „We willen allebei niet meer fulltime werken. Ik ga met pensioen bij Buitenlandse Zaken, maar we blijven beschikbaar voor de maatschappij. En we willen door Europa gaan reizen.”

Louise Engering was jarenlang wethouder en loco-burgemeester in Den Haag en wil wel weer klusjes voor de VVD gaan opknappen. „Maar het moet wel tijdelijk zijn, zoiets als waarnemend burgemeester.” Haar man is door Frits Bolkestein gevraagd om weer actief te worden in de Teldersstichting en hij gaat ook weer aan de slag in de boardroom van Ecorys, het verzelfstandigde Nederlands Economisch Instituut.

„Ik heb het gevoel dat ik zoveel gemist heb in Nederland, vooral toneelstukken”, zegt Louise Engering. Muziek en dans zijn er in Zuid-Afrika genoeg, maar verder is de ambassadeursvrouw er wat cultuur betreft bekaaid vanaf gekomen, vindt ze. „Ik mis onze prachtige Europese steden, hoewel je hier natuurlijk veel mooie natuur hebt.” In Nederland voelt ze zich bovendien vrijer. „Je leeft hier toch een beetje bedrukt, omdat je vanwege de veiligheid niet vrij kan bewegen.”

Een ambassadeur verkoopt de mening van de Nederlandse regering, probeert Nederland zichtbaar te maken door culturele manifestaties, onderhoudt relaties met de Nederlandse gemeenschap, maar het moeilijkste is volgens Frans Engering toch wel de ontwikkelingssamenwerking. „Het is gemakkelijker om fondsen te werven dan om het uit te geven. We zitten hier veel goede dingen te doen, maar de ontwikkelingshulp is zo bureaucratisch dat veel projecten gewoon niet uit de verf komen.”

Voorbeelden wil Engering niet geven, daar is hij te loyaal voor. „Maar de procedures zouden eens moeten worden doorgelicht. Natuurlijk moet gecontroleerd worden of projecten efficiënt zijn, maar ik denk dat een bedrijfsmatige aanpak beter werkt. Bedrijven moeten hun cijfers ook verantwoorden, maar hebben echt niet zo veel bureaucratische regels. Op de ambassade in Pretoria werken nu evenveel controleurs als echte ontwikkelingsmensen!”

Zuid-Afrika is nou niet bepaald het armste land van het continent, maar de Nederlandse steun voor het basisonderwijs is terecht, vindt Engering. „Zuid-Afrika is een vreemde eend in de bijt van het ontwikkelingsgeld, maar er zit een strategie achter. Het land heeft een voorbeeldfunctie voor het hele continent.” En zoveel is het nou ook weer niet, zegt hij: „Slechts 1,5 procent van de begroting komt hier van andere landen, in Zambia is dat 60 procent. Het effect van ontwikkelingshulp zit natuurlijk wel in de marge…” Initiatieven uit de landen zelf en investeringen van het bedrijfsleven helpen een land echt vooruit, vindt een liberaal als Engering uiteraard. Daarom vindt hij dat landen eigenlijk eerst met goede ideeën moeten aankomen, voor de portemonnee voor ze getrokken wordt. „Vraaggeoriënteerde hulp werkt beter dan de huidige aanbodoriëntatie.”

Wie zaken moet doen in Zuid-Afrika, komt er al gauw achter dat dingen er anders werken. „Het is toch veel minder Europees dan ik dacht. De Afrikaanse wortels zijn heel sterk”, zegt Louise Engering. Dus corruptie is onlosmakelijk verbonden met ubuntu, waarbij elke Afrikaan zijn familie en verre verwanten zoveel mogelijk steunt. „Het is hier nog zó traditioneel”, zegt Louise Engering een paar keer tijdens het interview.

„De traditionele cultuur en geneeswijzen zijn nog zo belangrijk dat het effect van westerse anti-aidscampagnes daardoor beperkt wordt. En een rampzalige president als Robert Mugabe van Zimbabwe wordt nog altijd voorzichtig bejegend door redelijke mensen als de Zuid-Afrikaanse president Mbeki. „Hij wil geen verdeeldheid in Afrika en bovendien speelt leeftijd een belangrijke rol bij wie hier respect krijgt.” Het is een andere wereld, die de Engerings langzaam een beetje beter zijn gaan begrijpen. Behalve een hoop politiek diplomatiek werk hebben ze ook een nieuw ambassadegebouw ingericht in Pretoria, dat inmiddels als een actief centrum voor culturele evenementen en seminars wordt gebruikt.

Engering wordt in Pretoria opgevolgd door Rob de Vos, de tweede hoogste ambtenaar Ontwikkelingssamenwerking in Den Haag. Die krijgt dan ook de waarschuwing mee dat er in Pretoria „veel werk aan de winkel” is: politiek, economisch en vooral cultureel. „Dit is niet louter een ontwikkelingspost.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s