Drugs verlamt de Kaap

Standaard

Roekeloze roofovervallen, verkrachtingen bij de vleet en ouders die rechters smeken om bescherming tegen hun eigen kinderen. Er is iets goed mis in de Kaap en de naam van de boosdoener is tik, een sterke drug met dezelfde samenstelling als speed. Vooral jonge kleurlingen inhaleren massaal de giftige dampen door een rietje uit een gloeilamp of ‘lolly’. Ze vervallen in agressie, achtervolgingswaanzin en psychose.

“Het is alsof je op de wolken loopt.” Een zweem van extase klinkt door in de stem van Igshaane Benjamin (23). Met ongecontroleerde armbewegingen doet hij voor hoe geweldig hij zich voelt als hij ‘tikt’. Zijn moeder Rukea kijkt droevig toe. “Ik weet het: het neemt mijn schoonheid weg,” zegt de graatmagere Igshaane beschaamd. Hij staart naar de koranteksten aan de muur van hun kleine huisje in Mitchell’s Plain. “Ik lijk wel een vleermuis.”

Kleurlingen vormen de grootste bevolkingsgroep rond Kaapstad. Ze zijn niet blank en niet zwart en vallen daarom vaak buiten de boot. Tijdens de apartheid werden ze uit de stad gesmeten en op de vlakten rondom gehuisvest, zoals Mitchell’s Plain. Buurtwerkster Nabu Cassiem wijst naar buiten waar drugsgebruikers als zombies rondzwalken. “We verliezen een generatie.” Igshaane is nog aan het bijkomen van zijn ‘trip’. “Ik heb de hele nacht niet geslapen.” Om de bijkomende agressie te onderdrukken, slikt hij nu ook mandrax. Dat zijn kalmeringstabletten, tot recent de populairste drug in Zuid-Afrika.

De Kaap is wellicht de enige plek ter wereld waar niet alcohol, maar tik voor de meeste ellende zorgt. Andreas Plüddemann doet inmiddels vijf jaar onderzoek naar tik namens de Medical Research Council. In die tijd zijn de afkickcentra volgestroomd. “Zo’n 10 tot 15 procent van de middelbare scholieren heeft er ervaring mee – dat zijn 30.000 gebruikers alleen al in deze leeftijdscategorie.”

Tik of crystal meth is een vorm van metamfetamine, op straat ook bekend als ice of glass. De kristallen worden in een rietje gekocht voor zo’n 10 euro en dan verwarmd in een gloeilamp of speciaal gefabriceerde ‘lolly’. De dampen worden door het rietje geïnhaleerd, vaak in een groep. De drug geeft euforie en zelfvertrouwen, verbetert lichamelijke prestatie en voorkomt eetlust, soms met anorexia tot gevolg. Plüddemann: “Het leidt regelmatig tot achtervolgingswaanzin en ongeveer 20 procent beland in een psychose.”

Metamfetamine werd voor het eerst gebruikt door Duitse tanksoldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog en maakt momenteel een opmars in de VS. Nergens zijn de sociale gevolgen echter zo groot als op de Kaapse vlakten. “In elk tweede huis woont een tikgebruiker,” schat Cassiem. Geld om af te kicken heeft haast niemand, de enige gratis kliniek heeft een wachtlijst van meer dan een half jaar. “Maar dan zijn sommigen al dood.”

Rechtbanken rond Kaapstad behandelen wekelijks tientallen aanvragen van ouders om hun agressieve kinderen bij hen weg te houden. Veel roofovervallen blijken gepleegd onder invloed van tik. “De criminele bendes zijn heel hecht hier,” legt Plüddemann uit. Jongeren die ergens willen bijhoren, belanden daarom al gauw in de misdaad. “De politie probeert de zogenoemde hoogvliegers, de grote jongens, te vangen. Dat lukt slechts met mate.”

De Zuid-Afrikaanse politiek begint langzaam op het probleem te reageren. Vijf jaar te laat, zegt Plüddemann. “Geen enkele drug heeft zo’n enorm effect op een hele gemeenschap, vooral vanwege de agressie, geheugenverlies, hartinfarcten en de psychoses. Met alcohol duurt het jaren voordat het je klein krijgt, tik kan binnen een paar dagen iemand totaal veranderen. Het is een tijdbom onder de Kaap.”

Hoewel Ryan van Tonder (24) als één van de weinigen gestopt is, lijkt hij trots dat hij er zeven jaar geleden als eerste bij was. “Hier in Mitchell’s Plain is allemaal begonnen.” Cassiem hielp hem van de drugs af – Van Tonder kwam tot inkeer nadat zijn moeder een hartaanval kreeg. “Ik gebruikte hiervoor allerlei andere drugs, maar tik kreeg me kapot. Ik ging stelen en verkocht mijn moeders sierraden.” Van Tonder is nu bijna al zijn vrienden kwijt. “Ze gebruiken allemaal nog en denken dat ik wil preken.”

De dommige overmoed die tik veroorzaakt wordt velen fataal. Igshaanes beste vriend overleed toen hij uit de trein werd gegooid nadat hij iemand probeerde te beroven. Vanwege het verdwijnen van seksuele remmingen dreigt bovendien het aantal hiv-besmettingen toe te nemen. “Als de ‘tikkoppen’ bij elkaar komen zijn er altijd dames die niets om hun lichaam geven,” erkent Igshaane. Vaak is hij bedelend om kleingeld op straat te vinden. “Ik heb maar één keer een gewapende overval gepleegd. Eerlijk waar.”

Hoewel tik lichamelijk niet zo verslavend is als cocaïne is het afhankelijkheidsgevoel groot. “Ik begin pijn op mijn borst te voelen,” kondigt Igshaane aan. Hij heeft tik nodig. “Ek praat lelijk en ek vloek,” bekent hij in het Afrikaans. “Maar als ik hier in Mitchell’s Plain blijf, kan ik niet stoppen. Dan blijf ik een tikkop.” Met een onbeschrijfelijke mengeling van liefde en afkeer kijkt zijn moeder Rukea hem aan. “Een tikmonster zal je bedoelen.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s