ANC moet leren luisteren

Standaard

Met Jacob Zuma heeft het African National Congress sinds vandaag de meest omstreden leider ooit. De verkiezing van de schelmse Zoeloe tot ANC-president is tegelijk het meest democratische resultaat in de 96-jarige geschiedenis van de vroegere verzetsbeweging, die sinds 1994 de lakens uitdeelt in Zuid-Afrika. De uitslag is een oorwassing voor president Thabo Mbeki en de partijelite. De boodschap is duidelijk: de politieke leiders moeten beter luisteren naar het volk.

Democratie, Zuid-Afrika moet er nog steeds aan wennen. Sinds 1994, toen het racistische blanke regime het veld moest ruimen, heeft het ANC steun van de overgrote meerderheid. In de bevrijdingspartij zelf viel tijdens de apartheid echter weinig te kiezen. Leiders gingen naar universiteiten in Moskou of Londen en gaven orders vanuit het hoofdkwartier in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka. Benoemingen in de top waren een-tweetjes van kameraden die het beste voorhadden met Zuid-Afrika en zichzelf daarvoor opofferden.

Mbeki heeft nooit met die traditie kunnen breken en bestuurt Zuid-Afrika nog altijd vanuit een ivoren toren, samen met zijn gestudeerde medestanders. Het gaat het land economisch voor de wind en statistieken laten zien dat het leven van velen is verbeterd. Mbeki begrijpt dan ook weinig van de weerstand tegen hem. Velen laken zijn rare ideeën over aids en zijn slappe reactie op verontrustende criminaliteitcijfers. Maar het is vooral Mbeki’s autoritaire alwetendheid die Zuid-Afrikanen de keel uit hangt, zeker omdat de president nimmer de moeite neemt om (omstreden) beslissingen uit te leggen.

De verkiezingsnederlaag van Mbeki is daarom vooral een stem tégen de gevestigde orde. De meeste mensen willen iemand die hun problemen van alle dag – armoede, werkloosheid en criminaliteit – serieus neemt. Zij hebben een luisterend oor nodig en luisteren is één van de kwaliteiten van Zuma, erkennen vriend en vijand. Critici verwijten hem dat dit komt omdat hij een populist is zonder visie of meningen, maar of dat een probleem is, is maar de vraag. Hij mag dan een ongeschoolde plattelandsjongen zijn – Zuma heeft zich in het verleden meerdere malen bewezen als bruggenbouwer, die getrouw het beleid van de partij uitvoert.

Toch stort de overwinning van Zuma het ANC in een periode van onzekerheid, die gemakkelijk in een crisis kan ontaarden. Doemscenario’s doen de ronde en zelfs een scheuring van de partij wordt niet uitgesloten met Mbeki aan het hoofd van een liberale vleugel en Zuma en de vakbeweging op links. Hoewel sommigen speculeren over vervroegde verkiezingen, lijkt het niet waarschijnlijk dat Mbeki voor 2009 bereid is al zijn macht over te dragen – zeker omdat Zuma nog een corruptiezaak boven zijn hoofd heeft hangen.

Zuid-Afrika geldt als gidsland voor het hele continent. Nu het volk heeft gesproken als nooit tevoren tijdens de conferentie in Polokwane, volgt de ultieme test voor de levensvatbaarheid van het ANC als brede volkspartij. Aan de populist Zuma de taak om zich te bewijzen als democraat.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s