Zwarte Ntsiki verovert blank wijnbolwerk

Standaard

“Een zweem van koeienmest,” sprak Ntsiki Biyela destijds zonder spoor van twijfel. De omstanders in de wijnproeverij fronsten hun wenkbrauwen. Zij roken truffels en andere lekkernijen, maar daar had het goedlachse zwarte meisje uit het Zoeloedorpje KwaVuthela nog nooit van gehoord. Anno nu is de 29-jarige Biyela de eerste vrouwelijke, zwarte wijnmaakster in Zuid-Afrika.

“Het is alsof je door een bos loopt na een regenbui,” zegt Biyela nu terwijl ze de fles Hercules door haar vingers laat glijden. Op docerende toon vertelt ze over de Sangiovese druif, die haar blend met Merlot en Cabernet Sauvignon zo’n speciale smaak geeft. Niets doet denken aan het onwetende meisje dat acht jaar geleden per toeval de wijnindustrie van Stellenbosch inrolde. “Krijg je de neus van champignon ook mee,” vraagt ze terwijl ze trots een klein slokje van haar favoriete ‘baby’ neemt.

Zuid-Afrika telt vele initiatieven die een einde moet maken aan de ondervertegenwoordiging van zwarten op de arbeidsmarkt nadat de apartheid in 1994 teneinde kwam. Biyela kreeg zo een beurs aan de universiteit van Stellenbosch en leerde de kneepjes van de druiventeelt en wijnmakerij. “Ik had geen keus,” vertelt ze. “Mijn ouders waren arm en ik wilde naar de universiteit. Dit was de enige manier om dat te bereiken.”

Had Biyela al moeite met de geur van haar eerste glas wijn, de smaak was een nog grotere teleurstelling. “Ik verwachtte een heerlijk fruitige smaak. Wijn is immers van druiven gemaakt.” Alle poeha rond het drinken van wijn in de Kaap had haar nieuwsgierig gemaakt. “Maar het was verschrikkelijk! Drinken mensen dit echt?,” vroeg ik nog.

De studie viel niet mee, zeker niet op de Universiteit van Stellenbosch, waar de helft van de colleges in Afrikaans zijn – Biyela sprak louter zoeloe en engels. Maïspap met vlees, de doorsnee kost voor zwarte Zuid-Afrikanen, was ook al onverkrijgbaar in de kantine. Langzaam maar zeker bewees Biyela echter dat smaak een cultureel fenomeen is, met name door de stage die ze tijdens haar studie liep bij de fameuze wijnmaker Delheim. “Daar leerde ik vaten schoonmaken, druiven testen en proeverijen organiseren. Ik probeerde te begrijpen waar ik mee bezig was en langzamerhand ging ik wijn erg waarderen.”

Biyela bekroonde haar studie met een baan bij het Stellekaya wijnhuis, een paar jaar eerder opgezet door investeerder Dave Lello – ook al in het Zuid-Afrikaanse wijnmekka Stellenbosch. Na enig aandringen, geeft hij toe dat hij hoopt dat Biyela’s afkomst zijn wijnen eerder acceptabel zal maken voor de opkomende zwarte ‘bourgeoisie’. “Maar het belangrijkste is Ntiski’s passie voor het maken van goede wijn,” bezweert Lello.

Stellekaya heeft met Biyela’s wijnen inmiddels gouden en zilveren wijnmedailles gewonnen in Zuid-Afrika. In het buitenland staan de flessen van Stellekaya in de schappen voor 25 tot 30 euro. De wijnmaakster zelf is zo verknocht aan haar zes premium wijnen, dat ze moeite heeft maaksels van haar collega’s te waarderen. “Ik houd van mijn baby’s. Ze hebben mijn liefde en aandacht nodig.” De drie blends liggen haar het meest na aan het hart. “Mengen is een soort kunstvorm.”

De wijnwereld in Zuid-Afrika wordt totaal gedomineerd door blanke mannen. In dorpjes als dat van Biyela brouwt men bier van gierst of maïs en in de townships wordt gewoon bier gedronken. Hoewel Biyela’s dorpsgenoten wijn nog altijd maar een vreemd goedje vinden, drinken zwarten met een dikkere portemonnee in steden als Johannesburg steeds vaker een fles wijn. Het is allemaal cultureel bepaald, denkt Biyela dan ook. “Er is wel een verschil tussen vrouwen en mannen,” begint ze met een twinkeling in jaar ogen. “Vrouwen hebben veel betere smaak.”

Hoewel Lello twee jaar geleden zelf druiven heeft aangeplant, koopt Biyela haar druiven voorlopig bij boeren in de omgeving. “Ik onderhandel, bespreek het snoeiproces en meet de hoeveelheid suiker en test de pitten en het velletje van de druiven.” Biyela vertelt honderduit over de verschillende persoonlijkheden van ‘haar’ wijnen en over de houten vaten die een ‘perfect huwelijk’ moeten aangaan met het druivennat. Hoewel Hercules haar favoriet is, houdt ze zich liever op de vlakte. “Wie zal toegeven van wie van zijn kinderen hij het meeste houdt?”

Het thuisfront denkt dat Ntiski niet erg succesvol kan zijn: dan was ze wel dikker geweest, redeneren haar dorpsgenoten. Biyela zelf vindt dat ze het beste van twee werelden combineert. Wijnkenners die in eloquente taal haar wijn beschrijven, heeft ze echter nog altijd weinig mee. “Ik heb liever iemand die gewoon zegt: dit is lekker, dit ga ik kopen.” Want Biyela is niet van plan altijd bij Stellekaya – ‘huis van de sterren’ – te blijven. “Ik praat niet over mijn plannen maar ik beschouw dit als een opstap naar iets groters, iets van mezelf.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s