Vrijheid achter een hek

Standaard

Angst voor criminaliteit bepaalt de dagelijkse gemoedtoestand van veel Zuid-Afrikanen. Dat betekent niet dat een zakendeal of safari in de ‘reënboognasie’ levensgevaarlijk is.

Langzamerhand ben ik wel gewend aan de verbouwereerde blikken van Zuid-Afrikanen als ik hen vertel dat ik liever in hun schitterende land woon dan in het kille Nederland. Meestal volgt al snel de vraag hoe lang ik hier dan ben – onervarenheid en naïviteit kunnen immers de enige verklaring zijn voor vrijwillige verbanning uit het land van melk en honing. De meesten geven het vertwijfeld op als ze horen dat ik al weer bijna tweeënhalf jaar in hun land woon – doorgaans met de wanhopige uitsmijter: ‘Maar de criminaliteit dan?’

Het is een terechte vraag. In Zuid-Afrika worden op een doordeweekse dag vijftig moorden gepleegd en iedere 17 seconden heeft een vrouw seks tegen haar wil – daarmee is het aantal gemelde verkrachtingen hoger dan waar ook ter wereld. Die cijfers zijn slechts het topje van de ijsberg, want gewelddadige roofovervallen, autokapingen en huiselijk geweld zijn aan de orde van de dag. Betekent dit dat Nederlandse toeristen voor hun safari beter naar Beekse Bergen kunnen gaan? Betekent dit dat Nederlandse ondernemers hun geluk beter elders kunnen beproeven? Lijkt me niet.

Nadat het repressieve apartheidsbewind in 1994 opgedoekt werd, bleek al gauw dat het racistische regime geen gezonde samenleving achterliet. De misdaadexplosie die volgde is voor veel blanke Zuid-Afrikanen hét bewijs dat vroeger alles beter was. Bijna wekelijks ploffen er mailtjes in mijn inbox waarin hysterische Afrikaners claimen dat de zwarten “genocide” op de blanken plegen. Gelukkig zijn de meest rabiate racisten inmiddels verkast naar Australië, dat geldt als ‘Afrika zonder zwarten’.

De angst om slachtoffer van criminelen te worden zit diep bij alle bevolkingsgroepen, zwarte Zuid-Afrikanen voorop. Staatssecretaris Susan Shabangu van Veiligheid riep politieagenten vorige maand op om criminelen zonder pardon dood te schieten. “Ik accepteer geen zielige excuses voor de gebrekkige aanpak van de misdaad. Jullie hebben vuurwapens gekregen, gebruik ze dan ook.” Van ophef, zoals in sommige internationale media werd bericht, was geen sprake. Sterker nog, de steunbetuigingen stroomden massaal binnen en oppositiepartijen die over de Grondwet begonnen, werden weggehoond. Toen vorig jaar elf overvallers van een geldtransport door de politie werden neergemaaid, was er ook al niets dan lof.

De angst voor criminaliteit beheerst het dagelijkse humeur van veel Zuid-Afrikanen, maar de huiver is onnodig groot door het enorme wantrouwen tussen diverse bevolkingsgroepen die door het traumatische verleden nooit geleerd hebben met elkaar te praten. Een internationale bezoeker heeft weinig te vrezen. Eerder dit jaar werd een Nederlandse vrouw verkracht in een hotel dichtbij Kaapstad: een afschuwelijk drama maar gelukkig een uitzondering. Bijna al het seksuele geweld vindt in townships en arme landelijke gebieden plaats – ook het toneel van de meeste moorden. En ja, onze autoradio is wel eens gestolen in een park in Johannesburg en er is ook wel eens ingebroken bij onze bovenburen. Net als in Nederland.

Veiligheid in Zuid-Afrika kost wel wat. Wie het zich kan veroorloven woont in een huis, appartementencomplex of security village met een hek erom en 24 uur per dag beveiliging. Een beetje straatwijsheid is ook op zijn plaats: zo kan je beter niet in je duurste kloffie met flitsende mobiele telefoon door de aankomsthal van de internationale OR Tambo luchthaven banjeren. Bendes specialiseren zich daar in het volgen en beroven van welgestelde luchtreizigers.

Vanuit Pretoria zijn de ongerepte Kalahari-woestijn, de savanne van het Krugerpark, de Drakensberg en twee oceanen om de hoek. Iedere dag wachten verrassende situaties en boeiende ontmoetingen met razend interessante mensen – allemaal anders. Dat is mijn vrijheid. Dat er een hek om mijn huis staat en niemand op de fiets naar de supermarkt gaat, is dan al snel vergeten.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s