Vechten voor geld

Standaard

„Er moet eens een einde aan al die verdomde oorlogen in Afrika komen!” Het is een open deur, maar uit de mond van Eeben Barlow klinkt het vreemd. De Zuid-Afrikaan vocht tijdens de apartheid tegen „ANC-terroristen” en stond aan de wieg van één van ’s werelds eerste moderne private militaire bedrijven (PMC’s). Morgenavond is de ’huurlingenbaas’ één van de sprekers over het thema ’de privatisering van oorlog’ in het Amsterdamse debatcentrum De Balie.

Het is bekend dat militaire op Irak – worden ondersteund door tienduizenden huurlingen, die vuile klusjes opknappen voor Amerikanen, Britten én Nederlanders. „Een aantal jaar geleden is besloten een groot aantal functies van het Amerikaanse en Britse leger uit te besteden, zodat de troepen zich op andere zaken kunnen concentreren”, zegt Barlow. „De meeste professionele bedrijven worden tegenwoordig erkend en ondersteund door regeringen. Het probleem is dat ze daardoor vrijwel niets hoeven te presteren om het contract te verdienen.”

Dat was wel anders toen Barlow in 1989 Executive Outcomes (EO) oprichtte, een huurlingenbedrijf dat een beslissende rol speelde bij het verslaan van rebellenlegers in Angola en Sierra Leone. Volgens tegenstanders waren Barlows mannen oorlogshitsers die met bloeddiamanten werden betaald. „Flauwekul”, zegt hij tijdens een gesprek in een café in Pretoria. „Ik was zo boos over alles wat er over ons geschreven werd dat ik twee jaar geleden een boek heb geschreven.” Ook houdt hij sinds een jaar een blog bij, waarmee hij strijdt tegen vermeende indianenverhalen en zijn visie geeft op oorlog en vrede.

De goedgebekte Barlow slaagt erin een haast engelachtig beeld te scheppen van het inmiddels opgeheven EO, waarin blanke en zwarte Zuid-Afrikanen zij aan zij vochten. „Wij werkten alleen voor regeringen, maar nooit voor schurkenstaten.” Het steekt Barlow dat de internationale gemeenschap in zowel Angola als Sierra Leone aandrong op een snelle aftocht van EO, nadat de rebellen zowat geëlimineerd waren. In beide gevallen flakkerde de burgeroorlog daarna weer op.

„De wereld wil geen vrede in Afrika”, aldus Barlow. „Er werd mij tijdens een schimmige ontmoeting in Londen 20 miljoen dollar geboden om weg te gaan uit Angola en ik heb nog veel meer voorbeelden.” Hij laakt de rol van de VN. „Hoe is het mogelijk dat 250 mensen van EO in Sierra Leone orde op zaken stellen, maar dat 17.000 VN-soldaten de vrede niet kunnen bewaren in Congo terwijl daar verschrikkelijke misdaden worden gepleegd?” Barlow is ervan overtuigd dat westerse machten verantwoordelijk zijn voor de chaos in Afrikaanse landen met veel grondstoffen. „Westerse bedrijven hebben geen belang bij stabiliteit en hulporganisaties floreren tijdens een tijdelijk staakt-hetvuren.”

Barlow is niet erg enthousiast over de huurlingensector van tegenwoordig. „Sommigen weten echt niet waar ze het over hebben. Dan belt er iemand die vraagt of ik iemand ken die ’African’ spreekt!” Ook worden werknemers vaak bedonderd. „Dan vraagt de regering van Afghanistan om 100 man voor 10.000 dollar per maand – die soldaten krijgen dan slechts 5000 dollar aangeboden en ter plekke zegt men: ’O, sorry – 4000 dollar.’ Maar dan kunnen ze niet meer terug.” Ook (Afrikaanse) regeringen gaan nogal eens het schip in. „Er zijn genoeg lui met een mooie PMC-presentatie in PowerPoint. Nadat het eerste geld is overgemaakt, hoor je er nooit meer wat van.”

Barlow geeft toe dat PMC’s niet alleen voor beveiligingsdoeleinden worden ingezet. „Alle landen doen aan zogenaamde ontkenbare operaties, waarbij de opdrachtgevers in de politiek of het leger altijd betrokkenheid ontkennen.” Niets mis mee, vindt Barlow. „Stel, een regering heeft een probleem met een misdaadkartel dat van over de grens opereert. Je kunt de politie niet sturen, want die heeft geen jurisdictie en het leger sturen zou oorlog betekenen. Een privaat bedrijf lost dat dan op.”

Niet alle ’ontkenbare operaties’ lopen goed af. De Brit Simon Mann en een groep Zuid-Afrikaanse huurlingen – onder wie veel bekenden van Barlow – lieten een staatsgreep in Equatoriaal-Guinee in de soep lopen. Ook Mark Thatcher, zoon van oud-premier Margaret, zou hier bij betrokken zijn. „Ik ben tegen een militaire coup. De planning van deze actie was publiek geheim en ik heb hen gewaarschuwd dat het mis zou lopen.” Onlangs kregen Mann en de Zuid-Afrikanen gratie.

Tegenwoordig werkt Barlow als militair adviseur voor regeringen in Afrika. Door zijn duistere verleden, vlotte babbel en betrokkenheid bij vele oorlogen, blijft het lastig om de mooie woorden van de Zuid-Afrikaan op waarde te schatten. „Ik train geen legers meer. Ik ben moe van die eeuwige oorlogen op het continent. Hopelijk kan mijn rol een steentje bijdragen aan het beeindigen ervan.”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s