Begraafdag

Standaard

Een doorsnee zaterdag op het platteland of aan de rand van een drukbevolkte sloppenwijk in Afrika. Dat betekent gehuurde tenten of luifels, tafels vol eten en drinken en een gezellige drukte. Ook de optocht te voet of per auto naar het feest is vrolijk, maar de aanleiding is dat niet. Zaterdag is begraafdag.

Voor veel inwoners van ‘s werelds armste continent bestaat een maand eerder uit vier begrafenissen en een bruiloft dan andersom. Alle vrienden, bekenden en familie worden geacht van de partij te zijn. Niet gek dus dat de kleurrijke bijeenkomsten niet alleen dienst doen als laatste groet aan de overledene, maar ook als een wekelijkse trekpleister voor ontspanning en ontmoeting. De ideale plek, zelfs, voor jongeheren en –dames om verliefd te worden.

De traditie – vaak een combinatie van Christendom en voorouderverering – is tegenwoordig een heuse industrie. Van de Kaap tot Dakar tot Mombasa vind je langs stoffige straatjes kistenmakers, begrafenisorganisatoren en levensverzekeraars. In landen met hoge hiv-cijfers zoals Zuid-Afrika vragen die verzekeraars enorme premies van lieden die geen cent te makken hebben. De families zitten in de tang: een luxe begrafenis is een moetje, want de status van een familie wordt afgemeten aan de luxe van de laatste uitvaart. Sinds de komst van mortuariums geldt in landen als Ghana ook een lange wachttijd tussen overlijden en begrafenis als statussymbool.

De Zuid-Afrikaanse vereniging van begrafenisondernemers is momenteel bezig rotte appels uit de organisatie te gooien. Veel eendagsvliegen kunnen hun beloftes niet nakomen. Soms vraagt men dorpelingen om een torenhoge premie, waarvoor dan twee verzekeringen worden afgesloten. Bij overlijden gebruikt de uitvaartsbandiet dan één polis voor de bekostiging van de uitvaart. De andere uitgekeerde polis verdwijnt rechtsstreeks in zijn achterzak.

En dan zijn er natuurlijk nog miljoenen die helemaal geen verzekering hebben afgesloten en met de hele familie geld bij elkaar sprokkelen of zich diep in de schulden steken. Zo slagen veel arme Afrikanen er nooit in om wat geld te sparen, want tegen de tijd dat er wat opzij is gezet overlijdt er weer een familielid. In de jaren 80 riep de Ghanese leider Jerry Rawlings al eens een heuse commissie in het leven om de negatieve invloed van dure begrafenissen op de economische groei te onderzoeken. Maar niets kon de trend stoppen, ook geen militaire despoot.

Advertenties

Reacties zijn gesloten.