Oorlog om neushoorns

Standaard

Met een verdwaaste schok springt de zwarte neushoorn op zijn vier poten, zo ziet Jacques Flamand van het Wereld Natuur Fonds door zijn verrekijker. De dierenarts glimlacht, want er is weer een stap gezet om de indrukwekkende, maar ernstig bedreigde diersoort voor uitsterven te behoeden. Maar het is een nerveuze glimlach: er woedt immers een bloedige oorlog om de neushoorns.

We bevinden ons in Zuid-Afrika, nabij het wereldberoemde Krugerpark, maar meer mogen we niet prijsgeven over de locatie waar twintig zeldzame zwarte neushoorns worden losgelaten. Zeker 341 neushoorns zijn dit jaar al gestroopt, dat is gemiddeld meer dan één van de prehistorisch aandoende dieren per dag. Het Zuid-Afrikaanse leger is inmiddels betrokken bij de strijd tegen de zwaarbewapende stropers, die daarom letterlijk hun leven wagen voor enkele honderden euro’s.

“Gelukkig voor de zwarte neushoorn zijn er meer witte neushoorns,” zegt Flamand, terwijl het dier zijn eerste onwennige stappen zet en even aan en struik knabbelt. “Bovendien zijn de witte neushoorns meestal in groepen en hebben ze grotere hoorns en zijn ze daarom interessanter voor stropers.” De grazende, grotere witte neushoorns (met de wijde lip) stierven vorige eeuw zowat uit, maar dankzij strikte natuurbescherming (vooral in Zuid-Afrika) zijn er nu weer meer dan 20.000. De wereldwijde populatie van de solitaire, bladetende zwarte neushoorn (met de puntlip) groeit nu ook en is ruim 4000, het dubbele van 1990.

Sinds 2003 betaalt het Nederlandse Wereld Natuur Fonds (WNF) de kosten van het Black Rhino Range Expansion Project , dat er voor zorgt dat het beest weer overal in het historische verspreidingsgebied rondloopt. “De dieren krijgen een chip in hun hoorn en bij deze twintig experimenteren we ook met een gps-enkelband, zodat we ze kunnen volgen,” aldus Flamand. Op die manier kunnen de natuurbeschermers zien of de dieren aarden in hun nieuwe omgeving, maar door de stroperij zijn er ook voortdurende patrouilles nodig. “Beveiliging is tegenwoordig taak nummer één.”

De stroperij is de afgelopen jaren geëxplodeerd in Zuid-Afrika, waar tot 2007 jaarlijks ‘slechts’ enkele tientallen neushoorns werden gestroopt. In Azië gaat het nog slechter met de daar levende neushoornsoorten. De Javaanse neushoorn is onlangs uitgestorven in Vietnam, waar de grootste vraag naar hoorns lijkt te bestaan.De poeder van hoorns is er een populair bestandsdeel in medicijnen.

Stefan van de Borre kijkt toe terwijl de volgende zwarte neushoorn door dierenartsen voor het laatst wordt gecontroleerd. “Een bankoverval is moeilijker. Dit is een gebied van 40.000 hectare, waar je 24 uur per dag kan toeslaan en waar slechts 15 tot 20 bewakers rondlopen.” Van de Borre, een Belg, heeft een beveiligingsbedrijf in Zuid-Arika en is actief bij de neushoornoorlog betrokken. “Tussen het afschieten van de neushoorn en het wegrennen met de hoorn zit soms maar 15 minuten. De stropers kennen de bush bovendien als hun broekzak.” Het voetvolk dat zijn leven waagt wordt met een fooi afgescheept, voor hen tien anderen als de patrouilles hen betrappen. De Aziatisch-Afrikaanse syndicaten die 500.000 dollar per hoorn vangen ontspringen echter doorgaans de dans.

Sommige Zuid-Afrikanen willen gif verwerken in de hoorns, zodat de eindgebruikers ziek worden. Veel anderen suggereren dat legalisering van het ‘oogsten’ van de hoorn de oplossing is, die de criminaliteit in de kiem zal smoren, er is immers criminaliteit rond schapenwol. De Zuid-Afrikaanse regering onderzoekt die optie zelfs, maar WNF en de meeste natuurbeschermers zijn tegen. Van de Borre ook: “Daarmee werk je de illegale handel alleen maar in de hand. De potentiële vraag naar hoorns is nu al 50.000 en er zijn 22.000 neushoorns in Zuid-Afrika.”

In sommige natuurgebieden zagen boswachters nu zelf de hoorns van de beesten af om ze onaantrekkelijk te maken voor stropers. Van de Borre: “Maar dat kan niet in gebieden waar leeuwen voorkomen, want dan worden de neushoorns een eenvoudige prooi.” Bovendien zijn zelfs kleine stompjes hoorn (die met 12 centimeter per jaar groeit) interessant voor stropers. Volgens de Belg is een ‘integraal veiligheidsplan’ voor heel Zuid-Afrika (dat verreweg ‘s werelds meeste neushoorns herbergt) de enige oplossing. “Nu loopt iedereen achter zijn eigen neushoorns aan, dat heeft geen zin.”

Advertenties

Reacties zijn gesloten.