Blootsvoets de woestijn in

Standaard

Uitgelaten Nederlandse en Zuid-Afrikaanse soldaten vergelijken hun ‘buksen’, onbemande vliegtuigjes filmen er op los en bevelhebbers kijken bij elkaar in de keuken. Maar oefening Serolane (2-24 juni) is meer dan een beetje ‘knokken’ op een schietterrein dat groter is dan de provincie Utrecht. Het is ook een politieke schaakzet, die de Nederlandse krijgsmacht moet voorsorteren voor een actievere rol in Afrika.

Nee, de Nederlandse militairen wisten niet dat je vuur kan maken door een met water gevuld condoom als vergrootglas te gebruiken. En geen infanterist die planten eet die niet bij de groentenboer te koop zijn. En wilde dieren vangen om de honger te stillen was ook nieuw. De Zuid-Afrikaanse verkenners van het 44e Parachute Regiment haalden al hun trucjes uit de kast om indruk te maken op hun Nederlandse collega’s van de B-compagnie en verkenners van 11 Infanteriebataljon. Maar de ‘bushcraft’ training – op blote voeten – was slechts een opmaat naar drie weken bikkelen.

Oorverdovend geratel van machinegeweren en de doffe plof van een 40mm granaat galmen over de onherbergzame Zuid-Afrikaanse vlakte aan de rand van de Kalahariwoestijn. Koen Opbroek, Koen Heemskerk en hun pelotonscommandant Rob staan te grijnzen. “Het ging ons goed af om met hun R5 geweren te schieten,” zegt Opbroek enthousiast en de anderen knikken. Toch is wennen om met de collega’s van het zuiderlijk halfrond te trainen. “In Nederland zijn we heel strak op de tijd, dat is hier een stuk minder,” zegt luitenant Rob. “Wij hebben ook meer veiligheidsregels. Hier zetten ze hun helikopters gewoon overal aan de grond.”

Na een voorbereiding van twee jaar reisden 240 militairen van de 11 Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen naar de provincie Noordkaap met personeel van de 240 Dienstencompagnie en 421 Hospitaalcompagnie uit Ermelo. Zuid-Afrikaanse Oryx-helikopters zorgden voor ondersteuning, maar de Nederlandse militairen sleepten zelf hun veldkeukens en ziekenhuizen mee. Dat leverde stapels papierwerk en logistieke hoofdbrekens op, maar volgens kapitein Juul Platenburg waren die hindernissen “juist één van de belangrijkste redenen” voor Serolane. “Logistiek moet ook geoefend worden.”

De Zuid-Afrikaanse winterzon is weer eens wat anders dan de Noorse bibberkou en de Nederlanders genieten. Wel valt het de medici op dat hun Zuid-Afrikaanse collega’s met medicatie werken waarvan de houdbaarheidsdatum verstreken is. Ook blijken doktoren vaak niet te weten hoe hun dure apparaten werken. “Het is hier wel heel erg mañana, mañana – dat komt morgen wel,” aldus medisch specialist Van Leeuwen. Maar volgens Opbroek krijgt hij langzamerhand wel meer begrip voor de collega’s, die moeten rondkomen in een land waar de verschillen tussen arm en rijk enorm zijn. “Ze gaan bijvoorbeeld veel minder vaak naar huis dan wij, vanwege de enorme reisafstanden.”

Platenburg: “Onze mannen komen op veel onderdelen misschien beter uit de verf, maar de Zuid-Afrikanen hebben wel fantastische terrein- en overlevingskennis.” Dat bleek wel tijdens de ‘bushcraft’ training, toen de soldaten een dag en een (ijskoude) nacht lang zonder eten en schoenen moesten overleven. “Het idee was dat we ontsnapte krijgsgevangen waren. Niet echt een pretje,” merkten Opbroek en Heemskerk.

“In Nederland denken veel mensen dat we in paradijselijke omstandigheden aan het oefenen zijn,” glimlacht luitenant-kolonel Cas Schreurs, opperhoofd van de Nederlandse infanterie in Zuid-Afrika. “Maar we hebben het heel koud gehad en iedereen moet keihard aan de bak.” Een oefengebied van 1580 vierkante kilometer is dan ook uniek. “We hebben hier zoveel ruimte en de helikopters kunnen altijd vliegen dankzij het goede weer.” De Landmacht wil daarom in de toekomst elke twee jaar naar Lohatlha. “Ik hoop dat we dan vijf weken gaan in plaats van drie,” aldus de operationeel commandant.

Nederland kijkt niet alleen naar Zuid-Afrika omdat het een engelstalige oefenpartner is met het grootste schietterrein van het zuidelijk halfrond. Volgens Schreurs wil de Nederlandse politiek zich sowieso meer richten op Afrika, waar ons land alleen betrokken is bij kleine opleidingsmissies in Congo, Burundi en Sudan. “Zuid-Afrika is een belangrijke speler op dit continent,” aldus de overste, die zich een gezamenlijke missie met de Zuid-Afrikanen in bijvoorbeeld de Hoorn van Afrika of Congo kan voorstellen. “In Afrika is men niet blij als westerse landen in hun eentje iets willen doen, dus dan zoek je naar partners.”

Over de kritiek op het Zuid-Afrikaanse niveau dat bij veel Nederlandse militairen te beluisteren is, blijft Schreurs diplomatiek. “Zuid-Afrika heeft een rijke traditie qua conflicten en we denken vaak op soortgelijke wijze over de Art of War. We realiseren ons wel dat we in Nederland enorm hoge standaarden hebben. Het leuke is dat wij heel vooruitstrevend zijn qua oefeningen, dat zeggen zelfs de Amerikanen.” De VS wilden overigens een waarnemer sturen, maar Defensie had geen zin in pottenkijkers tijdens deze eerste gezamenlijke training.

Ook de Zuid-Afrikanen zijn onder de indruk van de Nederlandse scenario’s. In de prikkelbossen van de Noordkaap wordt bijvoorbeeld een auto-ongeluk nagespeeld in een gebied waar rebellen opereren. Woedende plaatselijke bevolking komt opdagen, een media-team filmt de puinhoop en de situatie loopt volledig uit de hand. Het is aan de pelotonscommandant om met zijn mannen orde in de chaos te scheppen. Bij andere scenario’s moeten scherpschutters worden uitgeschakeld of bermbommen onschadelijk gemaakt.

De door wol geverfde Zuid-Afrikaanse generaal Derrick Mgwebi valt echter vooral als een blok voor de Raven, een onbemand vliegtuigje dat uit de hand gelanceerd kan worden en met vijf camera’s (waarvan twee infrarood) tot tien kilometer ver kan vliegen. “In Afghanistan heeft de Taliban er al eens gaten ingeschoten, maar dan komt-ie gewoon terug en kunnen we het ding repareren,”aldus de Raven-bestuurder Kroese. Nederland heeft inmiddels 25 Ravens, die met het besturingssysteem ongeveer 200.000 dollar kosten. “Kijk,” zegt Kroese tegen Mgwebi. “Vannacht zijn we over jullie basis gevlogen, maar niemand merkte het want het ding kan ook zweefvliegen – mooie beelden, hè?” Opeens kijkt de Zuid-Afrikaanse generaal wat minder vrolijk.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s